ધાણા માત્ર રસોડાનો મસાલો નથી. આયુર્વેદમાં ધાણાને દીપન, પાચન, રોચક અને ગ્રાહિ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. સૂકા ધાણા અને લીલી કોથમીરના ગુણોમાં રહેલો મહત્વનો તફાવત પણ સમજવો જરૂરી છે.
Author:વૈદ્ય નિકુલ પટેલ
અવસ્ક્યુલર નેક્રોસિસ (Avascular Necrosis) શું છે?
Avascular Necrosis (AVN)માં હાડકાના કોઈ ભાગમાં રક્તપુરવઠો ઘટવાથી હાડકાને નુકસાન થઈ શકે છે. આયુર્વેદમાં AVNનું સીધું વર્ણન નથી, પરંતુ અસ્થિધાતુ, મજ્જાધાતુ, સ્રોતસ અને વાતના classical સિદ્ધાંતો દ્વારા દર્દીની સ્થિતિને સમજવાનો અભિગમ અપનાવી શકાય છે.
શરદ ઋતુચર્યા: આજના સમયમાં આયુર્વેદ પ્રમાણે કેવી રીતે અપનાવવી?
શરદ ઋતુમાં આયુર્વેદ પિત્તના પ્રકોપને ધ્યાનમાં રાખીને હળવો અને પિત્તને અનુકૂળ આહાર, નિયમિત ઊંઘ અને સંતુલિત દૈનિક જીવનશૈલીનું મહત્વ સમજાવે છે.
એલચી — માત્ર મુખવાસ કે એક ઔષધીય દ્રવ્ય?
એલચી માત્ર સુગંધિત મુખવાસ નથી. આયુર્વેદમાં તેના મુખશોધન, દીપન, પાચન અને કફશામક ગુણોને કારણે વિશેષ સ્થાન છે. જાણો એલચીના પરંપરાગત ઉપયોગ, ફાયદા અને જરૂરી સાવચેતી.
અષાઢ મહિને આદું ખાય, તેને ત્યારે રોગ ન થાય — આયુર્વેદ શું કહે છે?
અષાઢ અને શ્રાવણમાં પાચનશક્તિ નબળી પડવાની અને વાતદોષ પ્રકોપવાની શક્યતા રહે છે. આયુર્વેદમાં આદુંને દીપન-પાચન ગુણવાળું દ્રવ્ય માનવામાં આવ્યું છે. જાણો ચોમાસામાં આદુંનું મહત્વ અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ.
હાઇપરથાયરોઇડિઝમ શું છે? લક્ષણો, કારણો અને આયુર્વેદિક દૃષ્ટિકોણ
હાઇપરથાયરોઇડિઝમમાં થાઇરોઇડ હોર્મોન્સનું પ્રમાણ વધે છે, જેના કારણે ધબકારા, વજનમાં ઘટાડો, ગરમી અને પરસેવો જેવા લક્ષણો થઈ શકે છે. આયુર્વેદમાં ગલગંડના શાસ્ત્રીય સંદર્ભોને આધુનિક સમજ સાથે જાણીએ.
Hypothyroidism અને આયુર્વેદ: ગલગંડ, અગ્નિ અને કફ-વાતની સમજ
Hypothyroidismનું સીધું વર્ણન શાસ્ત્રીય આયુર્વેદમાં નથી. ગલગંડ, અગ્નિમાંદ્ય, કફ અને મેદધાતુ જેવા આયુર્વેદીય સિદ્ધાંતો દ્વારા તેની સ્થિતિ સમજવાનો અભિગમ જાણો.
હંમેશા સેવન કરવા યોગ્ય કોથમીર — આયુર્વેદમાં “ધાન્યક”નું સ્થાન
કોથમીર માત્ર ભોજનનો સ્વાદ અને સુગંધ વધારતું શાક નથી. આયુર્વેદમાં ધાન્યકને પાચન, દાહ, તૃષ્ણા, રુચિ અને મૂત્રલ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે.
ખરજવું (Eczema): આયુર્વેદમાં વિચર્ચિકા, લક્ષણો, કારણો અને સારવાર
ખરજવું એટલે Eczemaમાં થતી ખંજવાળ, સૂકાશ, લાલાશ, બળતરા અને ક્યારેક સ્રાવ જેવી ત્વચાની તકલીફ. આયુર્વેદમાં તેના ઘણા લક્ષણોનું સામ્ય વિચર્ચિકા સાથે કરવામાં આવે છે. ખરજવાના કારણો, દોષની સમજ, આહાર-વિહાર, ત્વચાની સંભાળ અને સુરક્ષિત આયુર્વેદિક સારવાર વિશે આ લેખમાં જાણો.
દહીં રાત્રે ખાવું યોગ્ય છે?
રાત્રે દહીં ખાવું જોઈએ કે નહીં? ચરક અને સુશ્રુત સંહિતાના સંદર્ભથી જાણો રાત્રે દહીં ટાળવાનું કારણ, દહીંના ગુણ અને તેના યોગ્ય સેવન વિશેની આયુર્વેદીય સમજ.