જાયફળ અને જાવંત્રી માત્ર મીઠાઈની સુગંધ વધારતા મસાલા નથી. આયુર્વેદમાં જાતીફલને દીપન, ગ્રાહી અને ઉષ્ણ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે.
Category:રસોડાનાં ઔષધો
રસોડામાં સામાન્ય રીતે ઉપલબ્ધ હળદર, આદુ, જીરું, અજમો, લસણ વગેરે જેવા દ્રવ્યોના આયુર્વેદિક ગુણધર્મો અને પરંપરાગત ઉપયોગ વિશેની માહિતી અહીં મળશે.
પાન-મસાલા નુકસાનકારક છે? આયુર્વેદમાં તામ્બૂલ, સોપારી અને પાન વિશે શું કહ્યું છે?
નાગરવેલનું પાન, પરંપરાગત તામ્બૂલ અને આજનો પાન-મસાલો એક જ નથી. આયુર્વેદીય ગ્રંથોના આધારે તામ્બૂલના ગુણ, નિષેધ, માત્રા અને યોગ્ય ઉપયોગને સમજીએ.
રસોડાનું જીરું પણ કેટલું બધું ઉપયોગી!
રસોડામાં રોજ વપરાતું જીરું આયુર્વેદમાં માત્ર મસાલો નથી. દીપન, પાચન, રોચન અને સંગ્રાહી ગુણોથી સમૃદ્ધ આ દ્રવ્યનું આયુર્વેદમાં શું મહત્વ છે અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કેવી રીતે સમજવો?
મુખવાસના ઘરગથ્થુ ઔષધીય ઉપયોગ
મુખવાસમાં વપરાતાં અનેક દ્રવ્યો આયુર્વેદીય પરંપરામાં ઔષધીય મહત્વ ધરાવે છે. વરિયાળી, હરડે, જેઠીમધ, નાગરવેલ અને કેરીની ગોટલીના પરંપરાગત ઉપયોગને સરળ રીતે સમજીએ.
હંમેશાં હિતાવહ ધાણા
ધાણા માત્ર રસોડાનો મસાલો નથી. આયુર્વેદમાં ધાણાને દીપન, પાચન, રોચક અને ગ્રાહિ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. સૂકા ધાણા અને લીલી કોથમીરના ગુણોમાં રહેલો મહત્વનો તફાવત પણ સમજવો જરૂરી છે.
એલચી — માત્ર મુખવાસ કે એક ઔષધીય દ્રવ્ય?
એલચી માત્ર સુગંધિત મુખવાસ નથી. આયુર્વેદમાં તેના મુખશોધન, દીપન, પાચન અને કફશામક ગુણોને કારણે વિશેષ સ્થાન છે. જાણો એલચીના પરંપરાગત ઉપયોગ, ફાયદા અને જરૂરી સાવચેતી.
અષાઢ મહિને આદું ખાય, તેને ત્યારે રોગ ન થાય — આયુર્વેદ શું કહે છે?
અષાઢ અને શ્રાવણમાં પાચનશક્તિ નબળી પડવાની અને વાતદોષ પ્રકોપવાની શક્યતા રહે છે. આયુર્વેદમાં આદુંને દીપન-પાચન ગુણવાળું દ્રવ્ય માનવામાં આવ્યું છે. જાણો ચોમાસામાં આદુંનું મહત્વ અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ.
હંમેશા સેવન કરવા યોગ્ય કોથમીર — આયુર્વેદમાં “ધાન્યક”નું સ્થાન
કોથમીર માત્ર ભોજનનો સ્વાદ અને સુગંધ વધારતું શાક નથી. આયુર્વેદમાં ધાન્યકને પાચન, દાહ, તૃષ્ણા, રુચિ અને મૂત્રલ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે.
રાજિકા– રાઈ – Black Mustard Seed
ઘરે ઘરે રોજે-રોજ દાળ-શાક, અથાણામાં વપરાતી રાઈ આમતો કોઈને ભાવે તેવી નથી. હંમેશા અપ્રિય જ રહી હોવા છતાં તેની વિના ચાલતું નથી. પરંપરાથી આવેલ ભરતીય આહાર પધ્ધતિના એક અભિન્ન અંગ સમી રાઈ એ ઔષધિય ગુણ તરીકે પોતાની અલગ ઓળખ ધરાવે છે. દોઢ – બે ફૂટ ઊંચા રાઈના છોડ એ તેનાં ફૂલો આવે ત્યારે ખૂબજ સુંદર …
Continue reading રાજિકા– રાઈ – Black Mustard Seed
રસોડાનું ઔષધ હિંગ
શૂળ – શરીરમાં ક્યાંય પણ આંતરબાહ્ય શૂળ નીકળતું હોય તેમાં હિંગ પિવરાવવી અને ઉપર લેપ કરવો. જેમ કે, દાઢમાં દુખતુ હોય તો દાઢમાં પોતું મૂકવું અને ગાલ ઉપર ચોપડવી. પેટમાં દુખતુ હોય તો હિંગને દિવેલમાં ગરમ કરી પેટ પર ચોળવી અને હિંગની કે હિંગાષ્ટકની ફાંકી આપવી. ગામડામાં ઉદરશૂળના ભયંકર દુખાવામાં ઘોડા કે ગધેડાની લાદના રસમાં …
Continue reading રસોડાનું ઔષધ હિંગ