🌐 આ લેખ અન્ય ભાષામાં વાંચો:
English: Constipation Diet: Foods to Eat, Foods to Avoid & Ayurvedic Care Tips
हिंदी: कब्ज में आहार-विहार की परहेज़ (क्या खाएं, क्या न खाएं)
કબજિયાત ના દર્દીઓએ નીચે મુજબ આહાર અને વિહારની પરેજી રાખવી આવશ્યક છે.
નીચેનામાંથી માફક આહાર લેવો :-
અજમા, અડદ, અથાણાં, આદું (વધું), આમલી, દ્રાક્ષ, અંજીર, કાકડી, કાળીદ્રાક્ષ (વધુ), કેરી, કોકમ, કોથમીર, કોબીજ, ફ્લાવર, કોળું, ખજૂર, ખાટાંપીણાં, ખાંડ, ખીચડી, ગલકાં, ગાજર, ગાયનું દૂધ (વધું), ગૉળ, ઘઉં, ઘી, ચીકુ, ખોખા, જીરું, જુવાર, ટમેટાં, ટેટી, તલ, તલતેલ, તાંદળજો (વધુ), તુવેર, તૂરીયાં, દાળ, દિવેલ (વધુ), દૂધ, દૂધનો ઉકાળો, દૂધી, ધાણા, પપૈયું (વધુ), પરવળ, પાન, પાપડ, પાલખ, ભડકું – થૂલી (વધુ), ભાખરી, ભાત, ભીંડો, મગ, માખણ, મીઠાઇ (થોડી), મીઠું, (કુમળા) મૂળા, રાઇ, રીંગણ, રોટલી (ગરમ), લસણ (વધુ), લીંબુ, વટાણા (થોડા), વાલ (થોડા), શક્કરીયા, શેરડીનો રસ, સરગવો, હળદર, હીંગ (વધુ)… વગેરે.
નીચેના વિહારનું સેવન હિતકર છે –
.png)
ચાલવું, પરિશ્રમ, માલિશ ( પેટ પર દિવેલથી), રેચ, વ્યાયામ (આસનો – રમતો વગેરે), સ્નાન, સ્વીમિંગ, સ્વેદન ( દિવેલ ચોપડેલાં આકડાનાં પાન પેટ પર બાંધીને ઉપર વરાળીયો શેક).
નીચેના આહારનું સેવન ન કરવું –
કઢી, કોદરી, કેળાં, ગવાર, ચણા, ચોખા, છાશ (ખાસ), જમરુખ, ઠંડા પીણાં, તળેલું, દહીં (ખાસ), નારંગી, પાઉં, પાપડી, ફ્રીજનું પાણી, ફ્રુટ જ્યુસ, ફ્રુટ સલાડ, બકરીનું દૂધ, બટાટા, બરફ, બાજરી (ખાસ), બિસ્કિટ (ખાસ), મકાઇ-ડોડા, મગફળી- શીંગ, મસૂર, મેથી, મેથીની ભાજી, વાસી ભોજન, શ્રીખંડ, શિંગોડા, સફરજન, સૂંઠ… વગેરે.
નીચેના વિહારનું સેવન ન કરવું.
અતિ મૈથુન, અતિ લંઘન, ઉજાગરા, દિવસની ઊંઘ, પ્રવાસ.
બસ્તિ લેવાનો વિધિ –
બસ્તિ ઘરે જાતે ન લેવી. વૈદ્ય માત્રા બસ્તિની સલાહ આપે તો પંચકર્મ કેન્દ્રમાં તાલીમ પામેલા સ્ટાફ પાસે જ લેવી.
મુખ્ય મુદ્દા
- યોગ્ય ખોરાક, પૂરતી પ્રવૃત્તિ અને નિયમિત ટેવથી કબજિયાતમાં સુધારો થાય છે.
- આયુર્વેદ અજમો, જીરું, ધાણા, પપૈયું જેવા ફાયદાકારક અને કેળાં, ચણા, દહીં જેવા ઓછા કરવાના ખોરાક ગણાવે છે.
- ચાલવું, કસરત અને દિવેલથી પેટની માલિશ ફાયદાકારક; ઉજાગરા અને દિવસની ઊંઘ નુકસાનકારક.
- જાતે નિયમિત એનિમા ન લેવો; મળની ટેવમાં અચાનક ફેરફાર, લોહી કે વજન ઘટે તો ડૉક્ટર.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ), કબજિયાત માટે આહાર-વિહાર
કબજિયાતમાં કયો ખોરાક ફાયદાકારક છે?
અજમો, જીરું, ધાણા, દૂધી, દિવેલ, પપૈયું, તાંદળજો, ગાયનું દૂધ, ઘી, ગોળ, ખજૂર જેવો ખોરાક કબજિયાતમાં માફક આવે છે.
કબજિયાતમાં કયો ખોરાક ટાળવો જોઈએ?
કઢી, કેળાં, ચણા, છાશ, દહીં, ફ્રિજનું પાણી, ફ્રુટ જ્યુસ, બટાટા, બિસ્કિટ, બાજરી, મેથી અને વાસી ભોજન ટાળવું જોઈએ.
કબજિયાતમાં કેવો વિહાર (જીવનશૈલી) રાખવો?
ચાલવું, વ્યાયામ, પેટ પર દિવેલની માલિશ, સ્નાન-સ્વિમિંગ અને દિવેલ ચોપડેલા આકડાના પાનથી પેટ પર વરાળિયો શેક કરવો ફાયદાકારક છે. અતિ મૈથુન, ઉજાગરા અને દિવસની ઊંઘ ટાળવી.
બસ્તિ (એનિમા) કેવી રીતે લેવી?
બસ્તિ ઘરે જાતે ન લેવી. વૈદ્ય માત્રા બસ્તિની સલાહ આપે તો પંચકર્મ કેન્દ્રમાં તાલીમ પામેલા સ્ટાફ પાસે જ લેવી.
પેટના રોગો, કબજિયાત કે બંધકોશ જેવા જૂના રોગોની શુદ્ધ આયુર્વેદ સારવાર અને અન્ય માર્ગદશન માટે સંપર્ક કરો..
વૈદ્ય નિકુલ પટેલ (બી.એ.એમ.એસ.)
307, ત્રીજો માળ, શાલિન કોમ્પ્લેક્સ, ફરકી લસ્સીની ઉપર, કૃષ્ણબાગ ચાર રસ્તા, મણિનગર, અમદાવાદ – 380008
સમય: સવારે 10:00 થી 1:00 અને બપોરે 3:00 થી 6:30 | શનિ–રવિ: બંધ
📍 ક્લિનિકનું Location — Google Maps
વાચકોએ પૂછેલા પ્રશ્નો
