જાયફળ અને જાવંત્રી માત્ર મીઠાઈની સુગંધ વધારતા મસાલા નથી. આયુર્વેદમાં જાતીફલને દીપન, ગ્રાહી અને ઉષ્ણ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે.
Category:ઔષધિઓ અને જડીબુટ્ટીઓ
વિવિધ ઔષધીય જડીબુટ્ટીઓ, વનસ્પતિઓ અને આયુર્વેદિક ઔષધિઓના ગુણ, પરંપરાગત ઉપયોગ અને આરોગ્ય સાથે સંબંધિત માહિતી અહીં મળશે.
રસોડાનું જીરું પણ કેટલું બધું ઉપયોગી!
રસોડામાં રોજ વપરાતું જીરું આયુર્વેદમાં માત્ર મસાલો નથી. દીપન, પાચન, રોચન અને સંગ્રાહી ગુણોથી સમૃદ્ધ આ દ્રવ્યનું આયુર્વેદમાં શું મહત્વ છે અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કેવી રીતે સમજવો?
હંમેશાં હિતાવહ ધાણા
ધાણા માત્ર રસોડાનો મસાલો નથી. આયુર્વેદમાં ધાણાને દીપન, પાચન, રોચક અને ગ્રાહિ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. સૂકા ધાણા અને લીલી કોથમીરના ગુણોમાં રહેલો મહત્વનો તફાવત પણ સમજવો જરૂરી છે.
એલચી — માત્ર મુખવાસ કે એક ઔષધીય દ્રવ્ય?
એલચી માત્ર સુગંધિત મુખવાસ નથી. આયુર્વેદમાં તેના મુખશોધન, દીપન, પાચન અને કફશામક ગુણોને કારણે વિશેષ સ્થાન છે. જાણો એલચીના પરંપરાગત ઉપયોગ, ફાયદા અને જરૂરી સાવચેતી.
હંમેશા સેવન કરવા યોગ્ય કોથમીર — આયુર્વેદમાં “ધાન્યક”નું સ્થાન
કોથમીર માત્ર ભોજનનો સ્વાદ અને સુગંધ વધારતું શાક નથી. આયુર્વેદમાં ધાન્યકને પાચન, દાહ, તૃષ્ણા, રુચિ અને મૂત્રલ ગુણો સાથે વર્ણવવામાં આવ્યું છે.
કૈશોર ગુગ્ગુલુ: સાંધાના દુખાવા અને ચામડીના રોગો માટે આયુર્વેદનું અમૃત – સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
🌐 આ લેખ અન્ય ભાષામાં વાંચો:English: Kaishora Guggulu: Complete Guideहिंदी: कैशोर गुग्गुलु English हिन्दी આજના આધુનિક યુગમાં ખોટી ખાન-પાનની આદતો અને બેઠાડુ જીવનશૈલીને કારણે યુરિક એસિડ વધવું, સાંધાનો દુખાવો (ગઠિયા) અને ચામડીના રોગો સામાન્ય બની ગયા છે. આ સમસ્યાઓ માટે આયુર્વેદમાં એક અત્યંત પ્રભાવશાળી ઔષધિ બતાવવામાં આવી છે, જેનું નામ છે ‘કૈશોર ગુગ્ગુલુ’ (Kaishora Guggulu). …
Continue reading કૈશોર ગુગ્ગુલુ: સાંધાના દુખાવા અને ચામડીના રોગો માટે આયુર્વેદનું અમૃત – સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
રાજિકા– રાઈ – Black Mustard Seed
ઘરે ઘરે રોજે-રોજ દાળ-શાક, અથાણામાં વપરાતી રાઈ આમતો કોઈને ભાવે તેવી નથી. હંમેશા અપ્રિય જ રહી હોવા છતાં તેની વિના ચાલતું નથી. પરંપરાથી આવેલ ભરતીય આહાર પધ્ધતિના એક અભિન્ન અંગ સમી રાઈ એ ઔષધિય ગુણ તરીકે પોતાની અલગ ઓળખ ધરાવે છે. દોઢ – બે ફૂટ ઊંચા રાઈના છોડ એ તેનાં ફૂલો આવે ત્યારે ખૂબજ સુંદર …
Continue reading રાજિકા– રાઈ – Black Mustard Seed
સર્પગંધા (Rauwolfia Serpentina)
સર્પેન્ટીના નામથી સહુ કોઈ આયુર્વેદ, એલોપેથીક, હોમિયોપેથિક તમામ પેથીના ડોકટરો પરિચિત તો છે જ, એટલું જ નહીં પણ આખી દુનિયાની નજર જેની ઊપર મંડાયેલી રહે છે. જેના ઊપર વિશ્વભરમાં સતત સંશોધનો ચાલ્યા કરે છે. તેવો યશ ભાગ્યે જ લીમડા, હળદર, આમળાં પછી જો કોઈ ઔષધને મળ્યો હોય તો તે સર્પગન્ધા. Rauwolfia Serpentina ના વૈજ્ઞાનિક નામથી ઓળખાતી …
Continue reading સર્પગંધા (Rauwolfia Serpentina)
જટામાંસી (Nordostachys Jatmansi)
જટાશંકરની જટા જેવી દેખાતી નદી કિનારે ઘાસના જેવી જટામાંસીનું એક નામ જટાશંકર પણ છે. હિંદીમાં તે બાલછડના નામથી તથા સંસ્કૃતમાં जटामांसी કે मासीना નામથી ઓળખાય છે. ચરકે તેનો સમાવેશ સંજ્ઞાસ્થાપન–ચેતના લાવનાર ગણમાં કરેલ છે.જેના પરથી તેની અગત્યતાનો ખ્યાલ આવી શકે છે.બારેમાસ થનાર આ જમીન પર પથરાયેલા છોડમાં એક વિશેષ પ્રકારનું સુગંધી તેલ હોય છે જેના …
Continue reading જટામાંસી (Nordostachys Jatmansi)
શિરીષ (Albezia lebbeck)
शिरीषो विषघ्नानाम् I આચાર્ય ચરકે પણ શિરીષનું નિરૂપણ વિષઘ્ન તરીકે જ કરેલ છે.અલગ – અલગ દશ વિષઘ્ન દ્રવ્યો પૈકી શિરીષ એ શ્રેષ્ઠ છે. પ્રાચીન કાળથી જ વિષ (ઝેર) ઊતારવા માટે શિરીષ વપરાતું રહેલું છે જે આજે પણ ગામડાઓમાં તથા વનવાસી વિસ્તારોમાં ખૂબ જ પ્રચલિત છે.આપણા દેશમાં સરસડો એ ઠેરઠેર જોવા મળતી વનસ્પતિ છે …
Continue reading શિરીષ (Albezia lebbeck)