ઉતાવળની આદત અને ભવિષ્યનો ડર — સમીરની સમસ્યા

🌐 આ લેખ અન્ય ભાષામાં વાંચો:
English: The Habit of Hurrying and the Fear of the Future — Sameer’s Story
हिंदी: जल्दबाज़ी की आदत और भविष्य का डर — समीर की कहानी

રાત્રે બાર વાગ્યા હતા. આખું ઘર ઊંઘી ગયું હતું, પરંતુ સમીરની આંખોમાં ઊંઘ નહોતી.

તે પથારીમાં પડ્યો હતો અને છત તરફ જોઈ રહ્યો હતો.

“જો લગ્ન પછી પણ આવું જ થયું તો?”

વિચાર આવ્યો અને તેની છાતીમાં ફરી ભાર લાગવા માંડ્યો. શ્વાસ થોડો ઝડપી થઈ ગયો. હાથ ઠંડા પડી ગયા. તેણે આંખો બંધ કરી, ઊંડો શ્વાસ લેવાનો પ્રયત્ન કર્યો, છતાં મનમાં એક જ ભય ફરી ફરીને આવતો રહ્યો—“શું હું લગ્નજીવન નિભાવી શકીશ?”

૨૪ વર્ષનો સમીર દેખાવમાં સ્વસ્થ, સજ્જડ અને આત્મવિશ્વાસી યુવક હતો. પરિવાર તરફથી હવે તેના લગ્નની વાતો શરૂ થઈ હતી. ઘરમાં કોઈ લગ્નની ચર્ચા કરતું ત્યારે બીજા બધા ખુશ થતાં, પરંતુ સમીરનું મન જાણે અંદરથી સંકોચાઈ જતું.

તે આ વાત કોઈને કહી શકતો નહોતો.

કારણ હતું—તેની એક જૂની આદત.

કિશોરાવસ્થાથી જ સમીરને હસ્તમૈથુનની આદત પડી હતી. શરૂઆતમાં તેમાં જિજ્ઞાસા અને સાથે પકડાઈ જવાનો ડર હતો. તેથી તે ઘણી વાર ઉતાવળમાં બધું પૂરું કરી દેતો.

સમય જતાં તેને લાગ્યું કે શરીર જાણે એ જ ઢબથી પ્રતિસાદ આપતું થઈ ગયું છે.

હવે વર્ષો પછી પણ, જ્યારે તે હસ્તમૈથુન કરતો ત્યારે ઘણી વાર બહુ ઓછા સમયમાં સ્ખલન થઈ જતું.

સમીર માટે સમસ્યા માત્ર એટલી નહોતી.

તેના મનમાં આ સમય તેની આખી જાતીય ક્ષમતાનું માપદંડ બની ગયો હતો.

તે વિચારતો—

“હું એકલો હોઉં ત્યારે પણ નિયંત્રણ રાખી શકતો નથી, તો જીવનસાથી સાથે શું થશે?”

“સુહાગરાતે જો હું નિષ્ફળ જઈશ તો?”

“મારી પત્ની મને કેવી રીતે જોશે?”

આ વિચારો ધીમે ધીમે એટલા વધ્યા કે લગ્ન પહેલાં જ સમીર પોતાના ભવિષ્યથી ડરવા લાગ્યો.

એક રાત્રે ગભરાટ એટલો વધી ગયો કે તેને લાગ્યું કે જાણે શ્વાસ જ અટકી જશે. પરિવારજનોએ તેને શાંત કર્યો. થોડા સમય પછી તે સ્વસ્થ થયો, પરંતુ એ રાત્રે સમીરે પહેલી વાર નક્કી કર્યું—

“હવે આ વાત કોઈ નિષ્ણાતને કહેવી જ પડશે.”

“ડોક્ટર, મેં મારી જાતને બગાડી નાખી છે…”

કાઉન્સેલિંગ દરમિયાન સમીર લાંબા સમય સુધી ચૂપ રહ્યો.

પછી ધીમા અવાજે બોલ્યો,

“ડોક્ટર, મને લાગે છે કે હું લગ્ન માટે લાયક નથી. મને બહુ ઝડપથી સ્ખલન થઈ જાય છે. હું ક્યારેય વાસ્તવિક જાતીય સંબંધમાં રહ્યો નથી, પણ મને પહેલેથી જ લાગે છે કે હું પત્નીને સંતોષ આપી નહીં શકું.”

તેની આંખોમાં શરમ કરતાં ભય વધારે હતો.

નિષ્ણાતે શાંતિથી પૂછ્યું,

“તમે ક્યારેય જીવનસાથી સાથે જાતીય સંબંધ બાંધ્યો છે?”

“ના.”

“તો પછી તમે કેવી રીતે નક્કી કરી લીધું કે તમે લગ્નજીવનમાં નિષ્ફળ જશો?”

સમીર થોડી ક્ષણ માટે ચૂપ રહ્યો.

“પણ ડોક્ટર… મને તો એકલો હોઉં ત્યારે પણ બહુ જલદી થઈ જાય છે.”

“આ વાત મહત્વની છે,” નિષ્ણાતે સમજાવ્યું, “પણ હસ્તમૈથુન દરમિયાન લાગતો સમય અને જીવનસાથી સાથેના જાતીય સંબંધનો અનુભવ એકસરખો હોવો જરૂરી નથી. બંને પરિસ્થિતિઓમાં ઉત્તેજના, માનસિક સ્થિતિ, સ્પર્શ, લાગણી, ગતિ અને વિરામ—ઘણી બાબતો અલગ હોય છે.”

સમીરે પહેલી વાર થોડું ધ્યાનથી સાંભળ્યું.

“એટલે મારું ૩૦-૪૦ સેકન્ડનું સમયમાન મારી આખી જાતીય ક્ષમતા નક્કી કરતું નથી?”

“ના. માત્ર આ આધારે એવું નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં.”

તેના ચહેરા પર જાણે વર્ષોથી બંધ રહેલી બારી થોડી ખુલી.

શરીર કરતાં મનમાં બનેલી ઉતાવળ

નિષ્ણાતે આગળ સમજાવ્યું,

“કિશોરાવસ્થામાં જો કોઈ વ્યક્તિ વારંવાર પકડાઈ જવાના ભય, શરમ અથવા ઉતાવળમાં હસ્તમૈથુન કરે, તો તે ઝડપી ઉત્તેજના અને ઝડપી સ્ખલનની એક આદત વિકસાવી શકે છે. તેને આપણે એક પ્રકારની conditioning, એટલે કે શીખાયેલી પ્રતિભાવ-પદ્ધતિ તરીકે સમજી શકીએ.”

“તો મેં મારું શરીર બગાડી નાખ્યું નથી?”

“એવું માનવું યોગ્ય નથી. અને સૌથી અગત્યની વાત—આદત અને પ્રતિભાવમાં ફેરફાર લાવવાની શક્યતા હોય છે.”

સમીરે ઊંડો શ્વાસ લીધો.

પરંતુ નિષ્ણાતે તરત જ એક બીજી વાત પણ સ્પષ્ટ કરી.

“આનો અર્થ એ નથી કે દરેક વ્યક્તિમાં માત્ર આદત બદલવાથી સમસ્યા સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ જશે. જો વાસ્તવિક જીવનમાં વારંવાર વહેલું સ્ખલન થતું હોય અને તેનાથી તકલીફ રહેતી હોય, તો યોગ્ય જાતીય-આરોગ્ય મૂલ્યાંકન જરૂરી છે. કેટલીક વખત ચિંતા, તણાવ, સંબંધની પરિસ્થિતિ અથવા અન્ય શારીરિક કારણો પણ ભાગ ભજવી શકે છે.”

સમીર ધ્યાનથી સાંભળતો રહ્યો.

પોર્ન અને વાસ્તવિક જીવન વચ્ચેનો તફાવત

સમીરે ધીમેથી પૂછ્યું,

“પોર્નની પણ અસર થઈ હશે?”

“પોર્નને વાસ્તવિક જાતીય શિક્ષણ માનવું યોગ્ય નથી,” જવાબ મળ્યો. “તેમાં દેખાતી પરિસ્થિતિઓ વાસ્તવિક જીવનનું માપદંડ નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ સતત પોર્નના દૃશ્યો સાથે પોતાની જાતીય ક્ષમતાની સરખામણી કરે, તો પોતાની જાત વિશે ખોટી અપેક્ષાઓ અને ચિંતા ઊભી થઈ શકે છે.”

સમીરને પહેલી વાર સમજાયું કે અત્યાર સુધી તે પોતાના શરીરને નહીં, પરંતુ પોતાની કલ્પનાઓને માપતો રહ્યો હતો.

“તો હવે શું કરવું?”

“પહેલું પગલું—તમારા મનમાંથી ‘હું બગડી ગયો છું’ એવો વિચાર દૂર કરવો. બીજું—પોર્ન જોવાની આદત ઘટાડવી અથવા બંધ કરવાનો પ્રયાસ કરવો, ખાસ કરીને જો તમને લાગે કે તે તમારી ચિંતા અથવા દૈનિક જીવનને અસર કરે છે. ત્રીજું—ઉતાવળ વગર શરીરની પ્રતિક્રિયાઓ સમજવાની તાલીમ લેવી.”

નિષ્ણાતે Stop-Start જેવી વર્તણૂકીય પદ્ધતિઓ વિશે પણ સમજાવ્યું—ઉત્તેજના વધી રહી હોય ત્યારે થોડો વિરામ લેવાનો, શરીરની સંવેદનાઓ ઓળખવાનો અને ફરી શરૂઆત કરતા પહેલાં શ્વાસ તથા મનને શાંત કરવાનો અભ્યાસ.

“આ કોઈ એક દિવસની કસરત નથી,” તેમણે કહ્યું. “તમારે પોતાના શરીર સામે લડવાનું નથી. તેને સમજવાનું છે.”

થોડા અઠવાડિયા પછી…

સમીરે ધીમે ધીમે પોતાની દૈનિક રીતમાં ફેરફાર શરૂ કર્યો.

રાત્રે મોડે સુધી એકલો બેસીને પોર્ન જોવાની આદત ઘટાડવા લાગ્યો. નિયમિત ઊંઘ, કસરત અને દિવસ દરમિયાન વ્યસ્ત રહેવા પર ધ્યાન આપ્યું. સૌથી મોટો ફેરફાર એ હતો કે તેણે પોતાની જાતને સતત ચકાસવાનું બંધ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

જ્યારે મનમાં વિચાર આવતો—“મારું શું થશે?”—ત્યારે તે પોતાને કહેતો,

“હજુ કંઈ થયું જ નથી. હું ભવિષ્યની કલ્પનાથી આજે પોતાને સજા કેમ કરું?”

કેટલાક દિવસો સારા જતા, કેટલાક દિવસો ફરી ચિંતા વધી જતી.

પરંતુ હવે તેને દરેક ઉતાર-ચઢાવને નિષ્ફળતા માનવાની જરૂર લાગતી નહોતી.

થોડા સમય પછી પરિવાર ફરી લગ્નની વાત લઈને બેઠો.

આ વખતે સમીરને ગભરાટ તો થયો, પણ પહેલાની જેમ ભાગી જવાની ઇચ્છા થઈ નહીં.

તેને સમજાયું હતું કે લગ્ન કોઈ પરીક્ષા નથી, જેમાં એક જ રાત્રે પોતાની જાતીય ક્ષમતાનો પુરાવો આપવો પડે.

સંબંધમાં સમય હોય છે. સંવાદ હોય છે. સમજણ હોય છે. નજીક આવવાની પોતાની ગતિ હોય છે.

અને સૌથી મહત્વનું—જાતીય જીવન માત્ર સ્ખલન કેટલા સમયમાં થાય છે તેનું નામ નથી.

સમીરની સમસ્યા કદાચ એક દિવસમાં શરૂ થઈ નહોતી, એટલે એક દિવસમાં પૂરી થવાની પણ નહોતી.

પરંતુ હવે તેની પાસે ભયની જગ્યાએ સમજણ હતી.

અને ઘણી વાર સુધારાની શરૂઆત એટલી જ નાની હોય છે—
જ્યારે માણસ પોતાની જાતને દોષ આપવાનું બંધ કરીને પોતાની સમસ્યાને સમજવાનું શરૂ કરે.

વ્યવહારુ સમજ

હસ્તમૈથુન દરમિયાન ઝડપથી સ્ખલન થવું એકલું જ હોય ત્યારે તેને આધારે કોઈ વ્યક્તિને “વહેલા સ્ખલનની બીમારી” હોવાનું નક્કી કરી શકાતું નથી. વાસ્તવિક જાતીય સંબંધમાં વારંવાર નિયંત્રણની તકલીફ રહે અને તેનાથી વ્યક્તિ અથવા દંપતીને તકલીફ થાય, ત્યારે યોગ્ય નિષ્ણાત દ્વારા મૂલ્યાંકન કરાવવું ઉપયોગી છે.

ચિંતા, સતત પોતાની જાતને ચકાસવાની ટેવ અને અવાસ્તવિક જાતીય અપેક્ષાઓ સમસ્યાને વધુ મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. વર્તણૂકીય તાલીમ, કાઉન્સેલિંગ, જીવનશૈલીમાં સુધારા અને જરૂર મુજબ તબીબી માર્ગદર્શન વ્યક્તિ પ્રમાણે ઉપયોગી થઈ શકે છે.

મુખ્ય વાત: ભૂતકાળની કોઈ આદતને કારણે પોતાને “બગડેલો” માનવાની જરૂર નથી. યોગ્ય સમજણ અને જરૂર પડે ત્યારે નિષ્ણાતની મદદથી પોતાની જાતીય અને માનસિક તંદુરસ્તી અંગે વધુ સ્વસ્થ દૃષ્ટિકોણ વિકસાવી શકાય છે.

ડિસ્ક્લેમર: આ વાર્તા સામાન્ય જાગૃતિ અને શૈક્ષણિક હેતુ માટે રચાયેલી છે. વ્યક્તિગત જાતીય અથવા માનસિક સમસ્યા માટે યોગ્ય Sexologist અથવા qualified healthcare professionalની સલાહ લેવી જરૂરી હોઈ શકે છે.