તૂટેલો વિશ્વાસ, ભાવનાત્મક દગાનો બોજ

આ લેખ અન્ય ભાષામાં વાંચો:
English: The Broken Trust, The Burden of Emotional Betrayal
हिंदी: टूटा हुआ विश्वास, भावनात्मक धोखे का बोझ

“તમે એ વાત ભૂલી કેમ નથી જતા, નેહા? છ મહિના થઈ ગયા…”

વિવેકનો અવાજ થાકેલો હતો.

નેહા થોડી ક્ષણ ચૂપ રહી. બારીની બહાર અંધારું ઘેરાઈ રહ્યું હતું. ઘરમાં બંને બાળકો પોતપોતાના રૂમમાં હતા. રસોડામાં રાત્રિભોજનની સુગંધ હતી. બહારથી બધું સામાન્ય જ લાગતું હતું.

પણ નેહાના મનમાં કંઈ પણ સામાન્ય નહોતું.

તેણે ધીમેથી કહ્યું,
“વિવેક, હું એ વાત યાદ રાખવા નથી માગતી. પણ મારું મન એને ભૂલી શકતું નથી.”

વિવેક પાસે તેનો કોઈ સરળ જવાબ નહોતો.

વિવેક અને નેહાના લગ્નને સત્તર વર્ષ થઈ ચૂક્યાં હતાં. જીવનમાં અનેક ચઢાવ-ઉતાર આવ્યા હતા, બે બાળકો મોટા થઈ રહ્યા હતા અને બંનેએ મળીને ઘર, જવાબદારીઓ અને કારકિર્દીનું સંતુલન જાળવી રાખ્યું હતું.

તેમની વચ્ચે મોટા ઝઘડા ભાગ્યે જ થતા.

વિવેક માનતો હતો કે તેઓ એકબીજાને સારી રીતે સમજતા હતા.

છ મહિના પહેલાં સુધી.

એ સાંજે નેહાના હાથમાં અકસ્માતે વિવેકનો ફોન આવ્યો હતો. એક સંદેશ વાંચ્યો અને પછી બીજો. શરૂઆતમાં તેને લાગ્યું કે કદાચ સામાન્ય કામની વાત હશે.

પણ વાત આગળ વધી.

એક મહિલા સહકર્મી સાથે રોજની વાતચીત, અંગત લાગણીઓની આપ-લે, એકબીજાની ચિંતા, દિવસ દરમિયાન બનેલી નાની ઘટનાઓની ચર્ચા અને વચ્ચે હળવો અંગત લહેજો.

ક્યાંય શારીરિક સંબંધની વાત નહોતી.

પરંતુ નેહાને સૌથી વધુ જે વાત વાગી હતી તે બીજી હતી, “આટલી અંગત વાતો એ મારી સાથે નહીં, તેની સાથે કેમ કરતો હતો?”

એ પ્રશ્ન પછી તેના મનમાં જાણે ઘર બનાવીને બેસી ગયો.

જ્યારે વિવેકને ખબર પડી કે નેહાએ સંદેશાઓ વાંચી લીધા છે, ત્યારે તે ગભરાઈ ગયો.

“નેહા, મારી ભૂલ થઈ છે. હું સ્વીકારું છું.”

તેણે તરત જ એ સહકર્મી સાથેનો અંગત સંપર્ક બંધ કરી દીધો. માફી માંગી. ફોનમાં પણ જરૂરી પારદર્શિતા રાખવાની તૈયારી બતાવી.

વિવેકને લાગ્યું કે તેણે જે કરવાનું હતું તે કરી દીધું.

પરંતુ નેહા માટે વાર્તા ત્યાં પૂરી થઈ નહોતી.

ત્યાંથી તો બીજી વાર્તા શરૂ થઈ હતી, વિશ્વાસ ફરીથી કેવી રીતે ઊભો કરવો તેની.

આગળના દિવસોમાં નેહાના મનમાં વારંવાર અનિચ્છનીય વિચારો આવતા.

વિવેક મોડો ઘરે આવે તો તેને શંકા થતી.

ફોન વાગે તો તે અનાયાસે ચોંકી જતી.

વિવેક હસીને કોઈ વાત કરે તો મનમાં પ્રશ્ન ઊઠતો, “આ હાસ્ય ક્યારેક તેની સાથે પણ આવું જ હશે?”

તે પોતાને સમજાવતી કે હવે કંઈ ચાલી રહ્યું નથી.

પણ મન હંમેશાં તર્કથી ચાલતું નથી.

રાત્રે જ્યારે વિવેક નજીક આવતો ત્યારે નેહા સહેજ પાછળ ખસી જતી.

એક દિવસ વિવેકે પૂછ્યું,

“હું તને સ્પર્શ પણ કરું તો તું દૂર થઈ જાય છે. શું તને હવે મારી સાથે રહેવું જ નથી?”

નેહાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.

“વાત એવી નથી.”

“તો પછી?”

નેહાએ થોડું રોકાઈને કહ્યું,

“મને હજુ તારી પાસે સુરક્ષિત લાગતું નથી.”

વિવેક ચૂપ થઈ ગયો.

એ પહેલી વાર હતો જ્યારે તેણે સમજ્યું કે નેહાનો પ્રશ્ન ગુસ્સાનો નહોતો.

તેના માટે વિશ્વાસ તૂટી ગયો હતો.

છેલ્લા છ મહિનાથી બંને વચ્ચે શારીરિક નજીકપણું પણ લગભગ બંધ હતું.

વિવેક ક્યારેક વિચારતો, “સમય જતાં બધું પહેલાં જેવું થઈ જશે.”

પરંતુ સમય એકલો શું કરી શકે?

એક સાંજે નેહાએ કહ્યું,

“તમે સંપર્ક બંધ કર્યો, એ સારી વાત છે. પણ મારા મનમાં જે તૂટ્યું છે, એને કોણ જોડશે?”

વિવેક પાસે જવાબ નહોતો.

એ જ રાત્રે બંનેએ સંબંધ સલાહકારની મદદ લેવાનું નક્કી કર્યું.

સલાહકાર સામે બેઠા ત્યારે શરૂઆતમાં બંને થોડા સંકોચાયા.

સલાહકારે નેહાને પૂછ્યું,

“તમને સૌથી વધુ દુઃખ શેનું છે?”

નેહાએ તરત જવાબ ન આપ્યો.

પછી ધીમેથી બોલી,

“મને એવું લાગ્યું કે હું તેના જીવનમાં હતી, છતાં તેની કેટલીક સૌથી અંગત લાગણીઓ માટે હું પૂરતી નહોતી.”

વિવેકે પહેલી વાર તેની વાત વચ્ચે અટકાવ્યા વગર સાંભળી.

સલાહકારે કહ્યું,

“અહીં બે અલગ બાબતો છે. એક છે, વિવેકે જે સંબંધ યોગ્ય મર્યાદાથી આગળ વધવા દીધો. બીજી છે, નેહાના મનમાં થયેલી વિશ્વાસની ઇજા. પ્રથમ બાબત બંધ થઈ ગઈ છે. બીજી બાબતને સાજી થવામાં સમય અને સતત પ્રયત્ન બંને લાગી શકે.”

વિવેકે ધીમેથી પૂછ્યું,

“એટલે માત્ર માફી માંગવી પૂરતી નથી?”

“માફી જરૂરી છે,” સલાહકારે સમજાવ્યું, “પણ વિશ્વાસ માત્ર શબ્દોથી પાછો આવતો નથી. તે સતત વર્તનથી ધીમે ધીમે બને છે.”

તેમણે બંનેને એકબીજાની લાગણીઓ સાંભળવા, આરોપ લગાવ્યા વગર વાત કરવા અને સંબંધમાં સ્પષ્ટ મર્યાદાઓ નક્કી કરવા કહ્યું.

નેહા માટે પણ એક વાત મહત્વની હતી, તેને પોતાની લાગણીઓ માટે પોતાને દોષી ન માનવો.

“તમારે તરત જ શારીરિક નજીકપણું ફરી શરૂ કરવું જરૂરી નથી,” સલાહકારે કહ્યું. “ભાવનાત્મક સુરક્ષા પાછી આવે તે પહેલાં શરીર પણ ઘણી વાર સહજ રીતે નજીક આવતું નથી.”

આ વાત નેહાને પહેલી વાર સમજાઈ.

તેને લાગ્યું કે કદાચ તે ‘અસામાન્ય’ નથી.

આગળના અઠવાડિયાઓમાં કોઈ ચમત્કાર થયો નહીં.

નેહાના પ્રશ્નો એક જ દિવસમાં બંધ ન થયા.

વિવેક પણ ક્યારેક થાકી જતો.

પરંતુ આ વખતે તેણે “હવે તો ભૂલી જા” કહેવાનું બંધ કર્યું.

તે નેહાને પૂછતો,

“આજે તને કઈ વાતથી અસુરક્ષિત લાગ્યું?”

ક્યારેક તે માત્ર સાંભળતો.

ક્યારેક નેહા ફરી એ જ વાત કરતી.

અને વિવેક પોતાને યાદ અપાવતો કે જવાબ પુનરાવર્તિત થતો હોવા છતાં તેની પીડા નકલી નહોતી.

બંનેએ સાથે સમય પસાર કરવાનું શરૂ કર્યું, માત્ર પતિ-પત્ની તરીકે નહીં, પરંતુ ફરીથી એકબીજાને ઓળખતા બે માણસો તરીકે.

ધીમે ધીમે વાતચીતમાં ગરમાવો પાછો આવ્યો.

શારીરિક નજીકપણું પણ કોઈ નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પ્રમાણે નહીં, પરંતુ બંનેની તૈયારી અને પરસ્પર સંમતિ પ્રમાણે ધીમે ધીમે પાછું આવવા લાગ્યું.

હજુ પણ બધું પહેલાં જેવું થયું નહોતું.

પણ હવે એક મહત્વનો ફેરફાર હતો, તેઓ ઘા છુપાવવાને બદલે તેને સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા.

આ વાર્તામાંથી એક વાત

ભાવનાત્મક દગો દરેક દંપતીને સમાન રીતે અસર કરે એવું નથી. પરંતુ જ્યારે જીવનસાથી પોતાની અંગત લાગણીઓ, જોડાણ અથવા નજીકપણું સંબંધની બહાર વહેંચે છે, ત્યારે બીજા જીવનસાથીમાં વિશ્વાસ, સુરક્ષા અને આત્મમૂલ્ય અંગે ઊંડી અસ્વસ્થતા ઊભી થઈ શકે છે.

સંપર્ક બંધ કરવો મહત્વપૂર્ણ પગલું હોઈ શકે છે, પરંતુ ઘણી વખત તે પૂરતું નથી.

વિશ્વાસ ફરી ઊભો કરવા માટે સાચી સ્વીકૃતિ, પારદર્શિતા, સતત વિશ્વસનીય વર્તન, ખુલ્લો સંવાદ, પરસ્પર મર્યાદાઓ અને જરૂર પડે ત્યારે દંપતી-સલાહકાર અથવા માનસિક આરોગ્ય નિષ્ણાતની મદદ ઉપયોગી બની શકે છે.

અને શારીરિક સંબંધ ફરી શરૂ કરવાની કોઈ સમયમર્યાદા નક્કી કરવી યોગ્ય નથી. ભાવનાત્મક સુરક્ષા અને બંનેની સંમતિને પ્રાથમિકતા આપવી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.

ક્યારેક લગ્નજીવનમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન “ભૂલ થઈ કે નહીં?” નથી હોતો.

પ્રશ્ન હોય છે, “ભૂલ પછી આપણે એકબીજાનો વિશ્વાસ ફરી કેવી રીતે કમાઈશું?”

સંક્ષિપ્ત નોંધ: આ વાર્તા સમાન પરિસ્થિતિઓ પરથી રચાયેલ કલ્પિત રજૂઆત છે. વ્યક્તિગત સંબંધ, ભાવનાત્મક તકલીફ અથવા જાતીય સમસ્યા માટે યોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી હોઈ શકે છે.