સંબંધ સમયે દુખાવો (Dyspareunia): કારણો, તપાસ, સારવાર અને આયુર્વેદિક સંભાળ

🌐 આ લેખ અન્ય ભાષામાં વાંચો:
English: Pain During Intercourse (Dyspareunia): Causes, Tests, Treatment and Ayurvedic Care

ઘણી સ્ત્રીઓ માને છે કે સંબંધ વખતે થોડો દુખાવો “સહન કરવો જ પડે.” કેટલીક વર્ષો સુધી ચૂપચાપ સહન કરે છે, કારણ કે પતિને કે ડૉક્ટરને કહેવામાં શરમ આવે છે. ધીમે ધીમે નિકટતા ડરમાં બદલાય છે, અને સંબંધમાં અંતર વધે છે. સાચી વાત એ છે કે સંબંધ સમયે વારંવાર થતો દુખાવો સામાન્ય નથી, અને તેનાં મોટા ભાગનાં કારણોની સારવાર શક્ય છે.

સંબંધ સમયે દુખાવો (Dyspareunia) એટલે સંભોગ પહેલાં, દરમિયાન કે પછી જનનાંગ કે પેટના નીચેના ભાગમાં વારંવાર દુખાવો થવો. તે પ્રવેશ વખતે બાહ્ય ભાગમાં (superficial) કે ઊંડાણમાં (deep) હોઈ શકે. પુરુષોમાં પણ દુખાવો થઈ શકે, પણ સ્ત્રીઓમાં તે વધુ સામાન્ય છે.

આ લેખમાં આપણે દુખાવાના પ્રકાર, મુખ્ય કારણો, જરૂરી તપાસ, આધુનિક અને આયુર્વેદિક સારવાર, તથા પતિની ભૂમિકા વિશે સરળ ભાષામાં સમજીશું.

દુખાવાના પ્રકાર

• પ્રવેશ વખતનો (બાહ્ય) દુખાવો: શુષ્કતા, ચેપ, ઘા, ચામડીની તકલીફ, સ્નાયુ ખેંચાણ (વેજાઇનિઝમસ), ટાંકાનો ભાગ (પ્રસૂતિ પછી).
• ઊંડાણમાં દુખાવો: એન્ડોમેટ્રિયોસિસ, પેલ્વિક ચેપ, ગર્ભાશય કે અંડાશયની ગાંઠ, ગર્ભાશય પાછળ વળેલું, પેટ-આંતરડાની તકલીફ.
• બળતરા: ચેપ, સાબુ-રસાયણની ઍલર્જી, મેનોપૉઝ પછી પાતળી ચામડી.
• શરૂઆતથી જ કે પછીથી શરૂ થયેલો: બંનેનાં કારણો અલગ હોઈ શકે.

લક્ષણો

• પ્રવેશ વખતે તીવ્ર દુખાવો કે બળતરા.
• ઊંડાણમાં દબાણ જેવો કે ખેંચાણ જેવો દુખાવો.
• સંબંધ પછી કલાકો સુધી દુખાવો કે બળતરા.
• સંબંધના વિચારથી જ ડર, સ્નાયુ સખત થઈ જવા.
• સાથે અસામાન્ય સ્રાવ, ખંજવાળ, દુર્ગંધ, માસિકમાં ખૂબ દુખાવો.

કારણો

આધુનિક દ્રષ્ટિએ

• અપૂરતી ઉત્તેજના અને ઉતાવળ: ફોરપ્લે ઓછું હોય તો કુદરતી ભીનાશ ન આવે.
• હોર્મોન સંબંધી શુષ્કતા: સ્તનપાન, મેનોપૉઝ, કેટલીક દવાઓ.
• ચેપ: ફૂગ (yeast), બેક્ટેરિયલ, મૂત્રમાર્ગ, જાતીય સંક્રમિત ચેપ.
• વેજાઇનિઝમસ: ડર કે દુખાવાની અપેક્ષાથી યોનિના સ્નાયુઓનું અનૈચ્છિક ખેંચાણ.
• પ્રસૂતિ પછી: ટાંકા, ઘાના નિશાન, શુષ્કતા.
• એન્ડોમેટ્રિયોસિસ: ઊંડાણમાં દુખાવો અને માસિકમાં તીવ્ર દુખાવો.
• પેલ્વિક ઇન્ફ્લેમેટરી ડિસીઝ (PID).
• ચામડીની તકલીફ અને ઍલર્જી: સુગંધિત સાબુ, વૉશ, કૉન્ડોમના લેટેક્સ.
• માનસિક: ડર, ચિંતા, ભૂતકાળનો આઘાત, સંબંધમાં તણાવ, ઉછેરમાં મળેલો સંકોચ.

આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિએ

આયુર્વેદમાં યોનિ સંબંધી ૨૦ પ્રકારના યોનિવ્યાપત્ વર્ણવ્યા છે. તેમાં વાતજ પ્રકારોમાં દુખાવો, શુષ્કતા, ખેંચાણ અને કઠોરતા મુખ્ય લક્ષણો છે. ખાસ કરીને વાતલા, શુષ્કા અને પ્રાક્ચરણા જેવા યોનિવ્યાપત્ સંબંધ સમયે દુખાવા સાથે જોડાયેલા ગણાય. અપાન વાયુ (નીચેના ભાગનો વાયુ) દૂષિત થાય ત્યારે યોનિ પ્રદેશમાં પીડા અને શુષ્કતા વધે. પિત્તજ પ્રકારમાં બળતરા અને કફજમાં ખંજવાળ-સ્રાવ મુખ્ય હોય છે.

આયુર્વેદિક સમજ

આચાર્યો કહે છે કે “વાત વિના યોનિ દુષ્ટ થતી નથી.” એટલે સારવારમાં વાત શમન કેન્દ્રમાં છે: સ્નેહન (તેલ-ઘીથી ચીકાશ આપવી), સ્વેદન (હળવો શેક), બસ્તિ અને સ્થાનિક ઉપચાર જેવા કે યોનિ પિચુ (ઔષધીય તેલમાં ભીંજવેલું રૂ) અને યોનિ ધાવન (ઔષધીય કાઢાથી સફાઈ). સાથે રસ-રક્ત પોષણ અને મનની શાંતિ. ચેપ કે ગાંઠ જેવાં કારણો હોય ત્યારે પહેલાં તેની યોગ્ય તપાસ અને સારવાર જરૂરી છે.

માનસિક (સાયકોલોજિકલ) સમજ

દુખાવો અને ડર એકબીજાને વધારે છે. એક વાર દુખાવો થાય, તો આગલી વખતે શરીર “રક્ષણ” માટે સ્નાયુઓ સખત કરે છે, ભીનાશ ઘટે છે, અને દુખાવો વધુ થાય છે. આ ચક્ર ઘણી વાર મૂળ શારીરિક કારણ મટી ગયા પછી પણ ચાલુ રહે છે. એટલે સારવારમાં શરીરની સાથે મનને પણ સુરક્ષાનો અનુભવ કરાવવો જરૂરી છે. આ કોઈ “નાટક” કે “બહાનું” નથી; તે શરીરની સ્વાભાવિક સુરક્ષા પ્રતિક્રિયા છે.

ઘણી સ્ત્રીઓ પોતાને દોષ આપે છે: “હું સામાન્ય નથી,” “હું પતિને ખુશ નથી રાખી શકતી.” આવા વિચારો ઉદાસી અને સંકોચ વધારે છે. યાદ રાખો, દુખાવો તમારી ભૂલ નથી, અને તમે સન્માન અને સંભાળને લાયક છો. કેટલીક સ્ત્રીઓમાં ભૂતકાળનો કોઈ ખરાબ અનુભવ પણ આ ડર પાછળ હોય છે; આવા સમયે તાલીમ પામેલા કાઉન્સેલર સાથે ગોપનીય વાત ખૂબ મદદરૂપ થાય છે.

નવા લગ્ન અને પહેલી વારનો દુખાવો

ઘણી નવવધૂઓ લગ્ન પહેલાં જ મિત્રો કે સગાંઓ પાસેથી “પહેલી વાર બહુ દુખે” એવી વાતો સાંભળીને ડર સાથે સંબંધમાં પ્રવેશે છે. ડરથી શરીર સખત થાય છે, ભીનાશ ઘટે છે, અને દુખાવો ખરેખર વધે છે. સાથે લગ્નનો થાક, ગોપનીયતાનો અભાવ અને ઉતાવળ. આ સમયે સૌથી સારી દવા છે ધીરજ: પહેલા દિવસોમાં સંભોગને લક્ષ્ય ન બનાવવું, એકબીજાને ઓળખવું, વાતો કરવી, સ્પર્શથી આરામ મેળવવો. જ્યારે સ્ત્રી પોતે તૈયાર અનુભવે, ત્યારે ધીમી શરૂઆત અને જરૂર પડ્યે લ્યુબ્રિકન્ટથી ઘણી વાર દુખાવો ખૂબ ઓછો રહે છે. ત્રણ-ચાર અઠવાડિયાં પછી પણ પ્રવેશ શક્ય ન બને, તો શરમ વગર નિષ્ણાતની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.

કઈ તપાસ જરૂરી?

• વિગતવાર ઇતિહાસ: દુખાવો ક્યાં, ક્યારે, ક્યારથી, માસિક, પ્રસૂતિ, સ્રાવ, દવાઓ.
• સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત દ્વારા હળવી, સંમતિ સાથેની તપાસ.
• સ્રાવની તપાસ, પેશાબ તપાસ (ચેપ માટે).
• જરૂર પડ્યે પેલ્વિક સોનોગ્રાફી (ગાંઠ, એન્ડોમેટ્રિયોસિસ સંકેત).
• હિમોગ્લોબિન, થાઇરોઇડ, મેનોપૉઝ આસપાસ હોર્મોન મૂલ્યાંકન.

તપાસ વખતે ડર લાગે તો ડૉક્ટરને કહો; તમે ગમે ત્યારે તપાસ રોકવાનું કહી શકો છો. સારા ડૉક્ટર તમારી ગતિ પ્રમાણે આગળ વધશે.

ઘરે શરૂ કરી શકાય તેવાં સલામત પગલાં

• સમય વધારો: ફોરપ્લે માટે ઓછામાં ઓછો ૧૫-૨૦ મિનિટ; ઉત્તેજના પૂરી થયા પછી જ પ્રવેશ.
• નિયંત્રણ સ્ત્રીના હાથમાં: એવી સ્થિતિ પસંદ કરો જેમાં સ્ત્રી ગતિ અને ઊંડાણ નક્કી કરી શકે.
• સ્ટૉપ સિગ્નલ: એક શબ્દ નક્કી કરો; તે બોલાય એટલે તરત અટકવું, કોઈ નારાજગી વગર.
• ગરમ પાણીથી સ્નાન: સંબંધ પહેલાં સ્નાયુઓ હળવા કરે.
• ડાયરી: દુખાવો ક્યારે, ક્યાં, કેટલો તે નોંધો; ડૉક્ટર માટે ખૂબ ઉપયોગી.

સારવાર / મેનેજમેન્ટ

• મૂળ કારણની સારવાર: ચેપ, એન્ડોમેટ્રિયોસિસ, શુષ્કતા, ઘા.
• ઉતાવળ નહીં: પૂરતું ફોરપ્લે, ધીમી શરૂઆત, સ્ત્રીના નિયંત્રણમાં ગતિ.
• લ્યુબ્રિકન્ટ: પાણી આધારિત, સુગંધ વગરનું.
• પેલ્વિક ફ્લોર ફિઝિયોથેરપી: સ્નાયુ ખેંચાણમાં ખૂબ ઉપયોગી.
• સેક્સ થેરપી: ડરનું ચક્ર તોડવા, સેન્સેટ ફોકસ.
• આયુર્વેદ: વાત શમન, સ્થાનિક અને આંતરિક ઉપચાર.

આધુનિક સારવાર, સમજ

કારણ પ્રમાણે સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત ફૂગના ચેપમાં ઍન્ટિફંગલ, બેક્ટેરિયલ ચેપમાં ઍન્ટિબાયોટિક, મેનોપૉઝની શુષ્કતામાં સ્થાનિક ઇસ્ટ્રોજન ક્રીમ, દુખાવામાં ટૂંકા સમય માટે સ્થાનિક સુન્ન કરનાર જેલ, અને એન્ડોમેટ્રિયોસિસમાં હોર્મોન સંતુલન કરતી સારવાર કે જરૂર પડ્યે લૅપ્રોસ્કોપી વિચારે છે. વેજાઇનિઝમસમાં ફિઝિયોથેરપી અને ડાયલેટર થેરપી ઉપયોગી છે. જીવનસાથી બંનેને ચેપ હોય તો બંનેની સારવાર સાથે જરૂરી.

પતિની ભૂમિકા

પતિ સમજે કે પત્નીનો દુખાવો કે ડર “ના” કે “અસ્વીકાર” નથી, તો અડધી સમસ્યા હળવી થાય. દુખાવો હોય ત્યારે ક્યારેય દબાણ ન કરો. ધીરજ, પૂરતો સમય, પ્રેમાળ સ્પર્શ, પત્નીને ગતિ નક્કી કરવા દેવી, અને “તને દુખે તો તરત કહેજે, આપણે અટકીશું” એવો વિશ્વાસ, આ બધું સુરક્ષાની લાગણી આપે છે. ડૉક્ટર પાસે સાથે જવું અને સારવારના નિયમો સાથે પાળવા, આ પણ મોટો સાથ છે. સંભોગ વગરની નિકટતા પણ સંબંધને જીવંત રાખે છે.

સામાન્ય ગેરમાન્યતાઓ

• “દુખાવો સ્ત્રી માટે સામાન્ય છે.” વારંવાર દુખાવો સામાન્ય નથી.
• “પહેલી રાતે લોહી અને દુખાવો જરૂરી.” દરેક સ્ત્રીમાં એવું થતું નથી; ધીરજ અને ઉત્તેજનાથી દુખાવો ઘટે.
• “સમય જતાં આપમેળે ઠીક થશે.” કારણ ચાલુ રહે તો ડરનું ચક્ર વધે છે.
• “વધુ ચોખ્ખાઈ માટે અંદર સાબુ-વૉશ.” તે સ્વાભાવિક સંતુલન બગાડી બળતરા વધારે છે.

આયુર્વેદિક ઔષધિઓ

માત્રા, પસંદગી અને સ્થાનિક ઉપચાર વૈદ્ય તપાસીને નક્કી કરે.

• શતાવરી: શીતળ, સ્નિગ્ધ રસાયન; શુષ્કતામાં.
• અશ્વગંધા, બલા: વાત શામક, બલ્ય.
• લોધ્ર, ત્રિફળા, પંચવલ્કલ: યોનિ ધાવન માટે (ચેપ, સ્રાવમાં).
• જાત્યાદિ તેલ, બલા તેલ, ક્ષીરબલા તેલ: શાસ્ત્રોક્ત સ્થાનિક તેલ, વૈદ્યની સલાહથી.
• બ્રાહ્મી, જટામાંસી: ડર અને ચિંતા માટે.

આહાર

• સ્નિગ્ધ, ગરમ, તાજું ભોજન: ઘી માપસર, દૂધ, તલ.
• પૂરતું પાણી; નાળિયેર પાણી.
• આયર્ન-પ્રોટીનયુક્ત આહાર.
• ચેપ વારંવાર થતો હોય તો ખાંડ અને મેંદો ઓછો; દિવસે દહીં-છાશ.
• ટાળો: ખૂબ સૂકું, ઠંડું, વાસી અને વધુ તીખું.

જીવનશૈલી

• સુતરાઉ અંડરવેર; ખૂબ ચુસ્ત કપડાં ટાળો.
• બાહ્ય ભાગ સાદા પાણીથી સાફ કરો; સુગંધિત વૉશ, સ્પ્રે ટાળો.
• સંબંધ પહેલાં અને પછી પેશાબ.
• તણાવ ઘટાડવા ચાલવું, યોગ, ઊંઘ.
• કૉન્ડોમથી ઍલર્જી લાગે તો ડૉક્ટર સાથે વિકલ્પ વિચારો.

પંચકર્મ

વૈદ્ય અભ્યંગ (Oil massage), અનુવાસન બસ્તિ (Oil enema, વાત શમન), ઉત્તર બસ્તિ (ખાસ સ્થિતિમાં, નિષ્ણાત દ્વારા), યોનિ પિચુ (Medicated tampon) કે યોનિ ધાવન (Medicated wash) સૂચવી શકે. ચેપ કે ગાંઠ હોય તો પહેલાં તપાસ. દરેક માટે ફરજિયાત નથી.

યોગ અને પ્રાણાયામ

• સુપ્ત બદ્ધકોણાસન (Reclining bound angle), આનંદ બાલાસન (Happy baby pose): પેલ્વિક સ્નાયુ હળવા કરે.
• બાલાસન (Child’s pose), વિપરીત કરણી.
• પેટથી ઊંડા શ્વાસ (Diaphragmatic breathing): પેલ્વિક ફ્લોર હળવો થાય.
• ભ્રામરી, યોગનિદ્રા.

સાવચેતી

• દુખાવો હોય ત્યારે જબરદસ્તી સંબંધ ક્યારેય નહીં.
• યોનિમાં ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ (લીંબુ, ફટકડી, તેલ વગેરે) જાતે ન નાખો.
• તાવ, દુર્ગંધવાળો સ્રાવ, રક્તસ્રાવ: તરત ડૉક્ટર.
• સ્થાનિક ઉપચાર માત્ર નિષ્ણાતની સલાહથી.
• પરિણામ દરેક સ્ત્રીમાં અલગ હોય છે.

આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે. દુખાવાનું ચોક્કસ કારણ તપાસ વગર જાણી શકાતું નથી, એટલે સ્વ-નિદાન કે સ્વ-ઉપચારને બદલે લાયક સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત કે વૈદ્યની સલાહ લેવી સૌથી સુરક્ષિત માર્ગ છે.

સંદર્ભ (References)

• ચરક સંહિતા, ચિકિત્સા સ્થાન ૩૦ (યોનિવ્યાપત્ ચિકિત્સા).
• સુશ્રુત સંહિતા, ઉત્તર તંત્ર ૩૮ (યોનિવ્યાપત્).
• અષ્ટાંગ હૃદય, ઉત્તર તંત્ર ૩૩-૩૪ (ગુહ્ય રોગ, યોનિવ્યાપત્).

શું કરવું અને શું ન કરવું

કરો: દુખાવો ગંભીરતાથી લો, સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાતની તપાસ, ફોરપ્લે-લ્યુબ્રિકન્ટ, પતિ સાથે ખુલ્લી વાત, ધીરજ.

ન કરો: ચૂપચાપ સહન કરવું, અંદર સાબુ-વૉશ, ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ નાખવી, ડરથી તપાસ ટાળવી.

કાઉન્સેલિંગ

દુખાવો અને ડરના ચક્રમાં સેક્સ થેરપી અને દંપતિ કાઉન્સેલિંગ ખૂબ મદદરૂપ થાય છે. તેમાં શરીરની સમજ, ડર ઘટાડવાની પદ્ધતિઓ, સ્ત્રીના નિયંત્રણમાં ધીમી પ્રગતિ અને પતિ સાથે સંવાદ પર કામ થાય છે. તમારી દરેક વાત સંપૂર્ણ ગોપનીય રાખવામાં આવે છે.

કેસ સ્ટડી

કેસ ૧: વારંવાર ફૂગનો ચેપ

૨૦ના દાયકાની એક સ્ત્રીને દર મહિને ખંજવાળ, સફેદ સ્રાવ અને સંબંધ વખતે બળતરા થતી. તે સુગંધિત વૉશ રોજ વાપરતી અને ચુસ્ત જીન્સ પહેરતી. તપાસમાં ફૂગનો ચેપ અને બૉર્ડરલાઇન સુગર મળ્યાં. સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાતની ઍન્ટિફંગલ સારવાર, પતિની પણ તપાસ, વૉશ બંધ, સુતરાઉ કપડાં, ખાંડ ઓછી અને વૈદ્યની દેખરેખમાં ત્રિફળા-લોધ્ર ધાવન તથા પાચન સુધારક આયુર્વેદિક સહાયથી ચેપ ફરી ન થયો, અને દુખાવો દૂર થયો. તેણે કહ્યું કે તેને લાગતું હતું કે વધુ ચોખ્ખાઈ એટલે વધુ વૉશ, પણ હકીકતમાં તે જ તેના ચેપનું એક મોટું કારણ હતું. હવે તે સુગરની તપાસ પણ નિયમિત કરાવે છે.

કેસ ૨: પ્રસૂતિ પછી ટાંકાનો દુખાવો

૩૦ની આસપાસની એક સ્ત્રીને પ્રસૂતિના છ મહિના પછી પણ પ્રવેશ વખતે ટાંકાના ભાગમાં તીવ્ર દુખાવો થતો. તપાસમાં નાનો સખત ઘાનો ભાગ અને શુષ્કતા મળી. સ્થાનિક સારવાર, પેલ્વિક ફિઝિયોથેરપી, લ્યુબ્રિકન્ટ, અને વૈદ્યની સલાહથી જાત્યાદિ તેલ આધારિત સ્થાનિક સંભાળ તથા શતાવરીથી ધીમે ધીમે સુધારો થયો. પતિએ ધીરજ રાખી અને ગતિ પત્ની પર છોડી, જેનાથી તેનો ડર ઓછો થયો. ફિઝિયોથેરાપિસ્ટે તેને ઘરે કરવાની હળવી કસરતો અને શ્વાસની રીત શીખવી, જે તેણે રોજ દસ મિનિટ કરી. ત્રણ મહિનામાં તે ફરી સહજતાથી નિકટતા માણી શકતી હતી.

કેસ ૩: ઊંડાણનો દુખાવો

૩૦ના દાયકાની એક સ્ત્રીને વર્ષોથી માસિકમાં ખૂબ દુખાવો અને સંબંધ વખતે ઊંડાણમાં દુખાવો થતો, અને બાળક માટેના પ્રયાસ પણ સફળ ન હતા. તપાસમાં એન્ડોમેટ્રિયોસિસનો સંકેત મળ્યો. સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાતની સારવાર સાથે આયુર્વેદિક વાત શમન, બસ્તિ અને આહાર સંભાળથી દુખાવામાં રાહત મળી. તેનો અનુભવ બતાવે છે કે “માસિકનો દુખાવો તો સહન કરવો પડે” એવું માનવું યોગ્ય નથી. સારવાર પછી થોડા સમયમાં દંપતિએ ફરી સંતાન માટે પ્રયાસ શરૂ કર્યો, હવે દુખાવાના ડર વગર અને નિષ્ણાતની દેખરેખ સાથે.

ક્યારે ડૉક્ટર / સેક્સોલોજિસ્ટને મળવું

• સંબંધ વખતે વારંવાર દુખાવો.
• અસામાન્ય સ્રાવ, ખંજવાળ, દુર્ગંધ, બળતરા.
• માસિકમાં તીવ્ર દુખાવો કે સંબંધ પછી રક્તસ્રાવ.
• તાવ સાથે પેટના નીચેના ભાગમાં દુખાવો.
• ડરને કારણે પ્રવેશ જ શક્ય ન બનવો.

ડૉ. નિકુલ પટેલ વિશે

ડૉ. નિકુલ પટેલ (BAMS) લાઇફકેર આયુર્વેદમાં આયુર્વેદિક ચિકિત્સક છે અને ૧૯૯૯થી, એટલે કે ૨૭ વર્ષથી, પ્રેક્ટિસ કરે છે. સંબંધ સમયે દુખાવાની તકલીફમાં તેઓ સંવેદનશીલ સમજ, જરૂર પડ્યે સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત સાથે સંકલન, યોનિવ્યાપત્ આધારિત આયુર્વેદિક વાત શમન સારવાર અને ગોપનીય દંપતિ કાઉન્સેલિંગ દ્વારા માર્ગદર્શન આપે છે.

નિષ્કર્ષ

સંબંધ સમયે દુખાવો સહન કરવાની નહીં, સમજવાની અને સારવાર કરવાની સ્થિતિ છે. યોગ્ય તપાસ, મૂળ કારણની સારવાર, પૂરતી ઉત્તેજના, પતિનો ધીરજભર્યો સાથ, આયુર્વેદિક વાત શમન સંભાળ અને જરૂર પડ્યે કાઉન્સેલિંગથી મોટા ભાગની સ્ત્રીઓમાં નિકટતા ફરી પીડામુક્ત અને આનંદમય બની શકે છે. પરિણામ દરેક સ્ત્રીમાં અલગ હોઈ શકે.